اخبار داخلی هموطن آنلاين بي‌توجهي به صادرات «فندق» با وجود رتبه ششم توليد در جهان

خراسان , شنبه 13 اسفند 1390

بي‌توجهي به صادرات «فندق» با وجود رتبه ششم توليد در جهان

منطقه رودسر گيلان عمده ترين قطب توليد فندق در کشور است و اين منطقه داراي ظرفيت هاي زيادي است که مي تواند در ارتقا و بهره وري اين محصول پيشگام باشد.

هموطن آنلاین _ مريم خديوي _ سالانه حدود يک ميليون و ۲۰۰ هزار تن فندق در جهان توليد مي شود که بيش از ۵۰ هزار تن آن متعلق به ايران است، لذا ايران با اين رقم توليد در رتبه ششم جهان قرار دارد.
طبق آمار امسال ۱۸ هزار تن فندق از باغ هاي فندق کشور به مساحت ۲۰ هزار هکتار برداشت شد که اين ميزان برداشت نسبت به سال هاي گذشته رقم چشمگيري بوده که مي تواند زمينه صادرات بيشتر اين محصول باغي را فراهم کند بر اساس آمار گمرک ايران طي ۹ ماهه نخست سال گذشته ميزان صادرات فندق بدون پوست ۴۳ تن بود که اين ميزان صادرات نسبت به سال هاي گذشته رقم خوبي را نشان مي دهد به طوري که در سال ۸۳ صادرات فندق به ميزان ۲۲ تن به ارزش ۳۸ هزار دلار بود.
پيش بيني مي شود اگر حمايت کافي از کشاورزان توليدکننده اين محصول صورت بگيرد در سال ۹۳ سطح زير کشت فندق به ۶۷ هزار هکتار و ميزان توليد آن در کشور به ۳۸ هزار تن خواهد رسيد که قطعا بر ميزان صادرات فندق تاثيرگذار است.
صادرات فندق

يک مقام مسئول در وزارت جهاد کشاورزي در زمينه صادرات محصولات باغي به فارس مي گويد: صادرات ميوه در سال هاي اخير رشد صعودي داشته و بيشترين ميزان صادرات به پسته اختصاص يافته است و محصولات ديگر نظير فندق، بادام و... صادرات گمرکي را به خود اختصاص داده اند.
به طوري که بر اساس آمار گمرک کشور طي ۹ ماه سال ۸۹ ميزان صادرات فندق بدون پوست ۴۳ تن بود که نسبت به سال هاي گذشته افزايش بيشتري داشته است به طوري که در سال ۸۳ صادرات فندق به ميزان ۲۲ تن به ارزش ۳۸ هزار دلار بود در اين بين عضو کنفدراسيون صادرات ايران با اشاره به اين که ارزش صادرات خشکبار در سال گذشته به بيش از 1.5 ميليارد دلار رسيد که پيش بيني مي شود اين رقم تا سال آينده از مرز دو ميليارد دلار عبور مي کند که قطعا فندق بخشي از اين ارزآوري مي باشد.
عسگراولادي با اذعان به اين که سهم خشکبار از صادرات غير نفتي کشور بين ۵ تا ۶ درصد است و اميدواريم تا پايان برنامه پنجم توسعه بتوانيم درصد سهم خشکبار از صادرات غيرنفتي را حفظ کنيم.
بنابراين با توجه به ميزان توليد فندق در ايران، اگر مشکلات و کاستي هاي اين محصول در مرحله توليد به درستي شناخته شود مي توان بر ميزان صادرات آن در بازارهاي جهاني افزود.
مشکلات و کاستي ها

يک کارشناس کشاورزي مشغول به کشت و توليد فندق در منطقه رودسر با بيان اين مطلب که شهرستان رودسر با توليد ۱۰ هزار تن فندق و ۱۲ هزار هکتار از اراضي زيرکشت رتبه نخست کشور را دارد مي گويد: رودسر ظرفيت هاي بسيار بالايي براي کشت فندق دارد از اين رو سرمايه گذاري در فرآوري فندق شامل خشک کن، کارخانه هاي شکلات سازي و همچنين بهداشتي و دارويي مي تواند تحول عظيمي در استفاده از اين محصول ايجاد کند.
اين توليدکننده فندق يادآور مي شود: در حال حاضر با توجه به کيفيت و کميت مطلوب فندق گيلان در رودسر بايد اقدام جدي تري در زمينه احداث کارخانه انجام شود.
وي اصلاح باغ ها و شبکه آبياري تحت فشار براي تامين آب مورد نياز و وجود اراضي شيب دار مستعد را براي کشت و پرورش فندق مهم مي داند.
نخستين قطب توليد فندق

منطقه رودسر گيلان عمده ترين قطب توليد فندق در کشور است و اين منطقه داراي ظرفيت هاي زيادي است که مي تواند در ارتقا و بهره وري اين محصول پيشگام باشد.
دکتر محمود بهمني رئيس مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي گيلان هم برداشت ۱۸ هزار تن فندق در سال جاري را در اين استان قابل توجه مي داند و مي گويد: ۸۰ درصد فندق کشور در استان گيلان به ويژه منطقه اشکورات رودسر توليد مي شود و اين استان نخستين قطب توليد فندق کشور است.
وي مي افزايد: در سال ۸۸ اولين ايستگاه تحقيقات فندق در منطقه اشکورات رودسر به بهره برداري رسيد و نمونه هاي لازم به اين مرکز ارسال شد تا بيماري ها و آفت هاي اين محصول شناسايي و براي مبارزه با آفات آن راهکارهايي انديشيده شود.
دکتر بهمني يادآور مي شود: ايستگاه تحقيقات اشکورات يک ايستگاه ملي است که بيش از ۱۰۰ ژنيتپ که در پايلوت آستارا موجود است به اين ايستگاه انتقال داده مي شود که نيمي از آن ها شناسايي شده و در حال انتقال است.
دکتر بهمني متذکر مي شود: فندق يک محصول استراتژيک در استان گيلان است و ما مي توانيم اين محصول را به عنوان يک محصول صادراتي ارزنده در کنار ساير محصولات داشته باشيم اما سازوکارهاي لازم و تخصيص اعتبار از مواردي است که بايد فراهم شود.
به عنوان مثال، صادرات فندق ترکيه امسال به 1.3 ميليارد دلار رسيد و در صدر کشورهاي مهم و صادرکننده فندق جهان قرار گرفت زيرا محصول اين کشور به لحاظ فراواني و مرغوبيت حرف اول را در بازارهاي جهاني مي زند.
وي مي افزايد: اين کشور هم در زمينه زير کشت و هم سرمايه گذاري فعاليت هاي قابل قبولي انجام داد به طوري که در منطقه جلگه اي حاشيه درياي سياه عرصه بسيار وسيعي زير کشت فندق قرار گرفت و فندق کاري بسيار وسيعي در اين منطقه ايجاد شده است از اين رو برحسب الگوپذيري از اين کشور پايلوت جلگه اي را در رودسر گيلان ايجاد کرديم تا بتوانيم از آن الگو با توجه به شرايط آب وهوايي خزر منطقه جلگه‌اي آن را زير کشت فندق ببريم و عرصه و ميزان کشت فندق را در اين منطقه افزايش دهيم.
مهندس ايرج بنيادي معاون بهبود توليدات سازمان جهاد کشاورزي گيلان نيز در اين باره به خراسان مي گويد: با توجه به اين که استان گيلان رتبه اول را در توليد فندق کشور دارد از اين رو طرح توسعه اراضي شيب دار براي توسعه عرصه هاي کشت اين محصول لحاظ شده و مطالعاتي هم در اين زمينه انجام و در برنامه پنجم توسعه به آن اشاره شده است.
وي مي افزايد: مرغوبيت فندق کشور به علت مصرف نکردن سموم و همچنين مصرف کود و استفاده از کودهاي آلي و بيولوژيکي از کيفيت بالا در حد ارگانيک برخوردار است.
مهندس بنيادي يادآور مي شود: امروزه ۱۰ هزار هکتار از حدود ۱۶ هزار هکتار باغ فندق گيلان، معادل ۶۰ درصد کل باغ ها آبياري مي شود و بقيه ديم است.
وي مي افزايد: کمتر از ۱۰ درصد باغ هايي که آبياري مي شود به تجهيزات جديد آبياري مجهز است و آب بقيه باغ ها به صورت سنتي تأمين مي شود. اگر همه باغ هاي فندق گيلان اعم از آبي و ديم به شيوه جديد و علمي آبياري شوند، مقدار توليد محصول در آن ها دست کم ۱۰ تا ۱۵ درصد افزايش مي يابد.
بنيادي اظهار مي دارد: براي طرح مذکور به ۴۶ ميليارد ريال اعتبار نياز است که در صورت تأمين به موقع آن، اين طرح تا سه سال آينده به پايان خواهد رسيد و با اجرايي شدن اين طرح ۵۰۰ هکتار از باغ هاي موجود آبياري تکميلي مي شود و امکان توسعه ۱۵۰۰ هکتار باغ جديد هم فراهم خواهد شد.
قطب دوم توليد فندق

از سطح يک هزار و ۶۰۰ هکتار از باغ هاي استان قزوين نزديک به ۲ هزار و ۴۰۰ تن فندق برداشت شد اين خبري بود که مدير باغباني سازمان جهاد کشاورزي استان قزوين به موج داده بود. وي گفت: محصول فندق استان قزوين از جمله محصولات باغي است که بدون استفاده از سموم و کودهاي شيميايي توليد و به طور کامل ارگانيک است.
اين مقام مسئول افزود: منطقه الموت به ويژه بخش الموت غربي از مناطق مستعد در توليد محصول فندق استان بوده و با اين سطح و توليد استان قزوين به عنوان قطب دوم توليد اين محصول در کشور است.
ابوترابي فرد نماينده مردم قزوين در مجلس نيز جايگاه قزوين را در توليد فندق بااهميت مي داند و مي گويد: قزوين بعد از استان گيلان، رتبه دوم توليد اين محصول را در کشور دارد.
نبود صنايع تبديلي

نبود صنايع تبديلي براي فرآوري محصول فندق مشکلاتي را براي توليد کنندگان آن فراهم کرده که همين امر بر صادرات فندق تأثير به سزايي دارد.
مهندس ايرج بنيادي معاون توليدات گياهي سازمان جهاد کشاورزي گيلان در خصوص وضعيت صنايع تبديلي اين محصول مي گويد: يکي از مشکلاتي که کشاورزان با آن درگير بودند اين است که ناچارند محصول خود را به نازل ترين قيمت به فروش برسانند در حالي که قيمت فندق در بازار شايد ۳ برابر قيمتي باشد که از باغ دار خريداري مي شود.
وي مي افزايد: نبود صنايع تبديلي براي اين محصول باعث شده که باغ دار محصول خود را به نازل ترين قيمت بفروشد. از اين رو براي جبران اين مسئله فرآيندهاي بعد از توليد است که بايد در کنار توسعه باغ ها و افزايش زير کشت محصول فندق در دستور کار قرار بگيرد، صنايع تبديلي و تکميلي مناسب براي فرآوري اين محصول يکي از ضروريات است تا بتواند زمينه صادرات اين محصول را فراهم کند و مانند پسته جايگاه صادراتي به دست آورد.
وي مي افزايد: در حال حاضر يک کارخانه صنايع تبديلي فندق در گيلان مشغول به کار شده است تا ضمن فرآوري و عرضه به بازار بتوانيم دست واسطه ها و دلالان را از اين محصول کوتاه کنيم و با تشکيل تعاوني توليد و ديگر تشکل ها بتوانيم سود اصلي را نصيب باغ داران و توليدکنندگان فندق کنيم.
دکتر محمود بهمني رئيس مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي گيلان هم بر اين نظر است که صنايع تبديلي خاصي در توليد فرآورده هاي جنبي و خود محصول فندق در اين استان نداريم زيرا فقط چند کارخانه در اين منطقه وجود دارد و فرآوري اوليه اين محصول را که فندق شکني است انجام مي دهند.
وي مي افزايد: فندق عمدتا براي مصارف آجيل است و کمتر در مصارف بهداشتي و دارويي کاربرد دارد در حالي که مي توانيم در اين باره ظرفيت هاي خوبي در کشور داشته باشيم و زمينه صادرات آن را از هر حيث فراهم کنيم.
با آن که اين محصول توانسته ظرفيت خوبي داشته باشد اما بهره برداري از آن مطلوب نيست و در سال ۱۳۸۸ سطح زير کشت فندق حدود ۴۶ هزار هکتار در کشور بوده است اما مي توانيم در طول برنامه پنجم توسعه سطح زير کشت اين محصول را افزايش دهيم.
يک کارشناس کشاورزي که خود توليد کننده فندق است به ضرورت ايجاد صنايع تبديلي براي اين محصول اشاره مي کند و مي گويد: استان هاي گيلان، قزوين، مازندران، اردبيل، زنجان و قم عمده توليدکنندگان فندق کشور محسوب مي شوند.
وي مي افزايد: با ايجاد صنايع تبديلي در مورد فرآوري فندق مي توان توليد کننده را به توليد بيشتر محصول ترغيب کرد و شاهد نقش آفريني موثر فندق گيلان در بازارهاي کشور و جهان بود تا از اين طريق به سهم بيشتري در صادرات غيرنفتي دست پيدا کنيم.
توليد ارقام جديد

چندي پيش رئيس موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر کشور خبر از توليد ۲ رقم جديد فندق در کشور پس از ۱۳سال تحقيق داد که اين ارقام جديد فندق به نام هاي گردويي و پشمينه هستند.
دکتر بهمني ضمن تأييد اين خبر مي گويد: فندق گردويي و پشمينه جزو ارقامي است که توسط فعالان و محققان بخش کشاورزي استان گيلان توليد شد و در واقع در منطقه اشکورات به توليد اين محصول دست يافتند.
وي مي افزايد: قطعا در آينده به ارقام جديد اين محصول که قابليت کشت را در شرايط متفاوت داشته باشد دست خواهند يافت.
سوناحسين آوا محقق و عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر هم به توليد اين دو رقم جديد فندق در کشور اشاره مي کند و مي گويد: کيفيت مطلوب، يک دست بودن اندازه محصول، نازکي پوست، سفيدي مغز، بازارپسندي مطلوب و فرآوري آسان در کارخانه هاي توليد شکلات از ويژگي هاي نوع جديد فندق است.
وي مي افزايد: ميانگين عملکرد فندق گردويي و پشمينه در هر هکتار يک هزار و ۴۰۰ کيلوگرم برآورد شده که در مقايسه با رقم قابل کشت آن ۴۰۰ کيلوگرم در هر هکتار بيشتر است. مقاومت به خشکي و سرما از ديگر ويژگي هاي اين نوع جديد است.
اين محقق کشاورزي يادآور مي شود: يکي از مهم ترين مشکلات کشاورزان فندق کار ايجاد فاصله نامناسب زمان گل دهي محصول است که اين روند باعث پوکي ميوه و افزايش ريزش محصول مي شود.
اين کارشناس کشاورزي يادآور مي شود: سالانه ۶۰ درصد از باغ هاي فندق کشور بر اثر ناهماهنگي در زمان گل دهي خسارت مي بيند، لذا مقاومت اين ارقام در مقابل روند رشد محصول در زمان گل دهي از مهم ترين ويژگي‌هاي اين گونه هاي فندق قابل کشت در استان هاي قزوين، مازندران، گيلان و قم است.
چکيده گزارش

با برداشت ۱۸ هزار تن از باغ هاي فندق از استان هاي گيلان، قزوين، مازندران، اردبيل، زنجان و قم که جزو توليدکنندگان عمده فندق کشور هستند ايران در جايگاه ششم توليد اين محصول در جهان قرار گرفت. اين ميزان فندق از ۲۰ هزار هکتار باغ هاي فندق برداشت شد. آمار نشان مي دهد که ۸۰ درصد فندق کشور در استان گيلان و به ويژه در منطقه اشکورات رودسر توليد مي شود و بعد از گيلان، استان قزوين دومين قطب توليد فندق کشور است و پيش بيني مي شود با توجه به ظرفيت قابل توجهي که در توليد اين محصول در کشور وجود دارد اگر سازوکارهاي لازم و تخصيص اعتبار کافي فراهم شود. مي توان رتبه جهاني ايران را در توليد فندق ارتقا داد و ارز مناسبي را از صادرات اين محصول در بازارهاي جهاني به دست آورد. به طوري که گمرک کشور اعلام مي کند که طي ۹ ماه سال ۸۹ ميزان صادرات فندق بدون پوست ۴۳ تن بود. اما کارشناسان کشاورزي بر اين باورند اگر کمبودها و مشکلات فراروي توليدکنندگان فندق برداشته شود و فرآوري و صنايع تبديلي و تکميلي مناسب براي اين محصول گسترش يابد، ايران مي تواند علاوه بر توليد ارقام جديد فندق که داراي ويژگي هاي مطلوب است در سال ۹۳ سطح زير کشت فندق را به ۶۷ هزار هکتار برساند و ميزان توليد فندق هم به ۳۸ هزار تن ارتقا يابد که اين افزايش توليد مي تواند زمينه صادرات بيشتر اين محصول را فراهم کند.