هموطن آنلاین_ حميدرضا ناسخ _ همراه برادر کوچک تر خود راهي خانه مي شوند تا ضمن صرف ناهار به حساب و کتاب هايشان نيز رسيدگي کنند. وقتي به منزل مي رسند، هر چه زنگ در را به صدا درمي آورند، کسي پاسخ نمي دهد. مرد تعجب مي کند از اين که چرا همسر و فرزندانش در را باز نمي کنند، آخر آن ها قرار نبود جايي بروند، به ناچار ۲ برادر در پشت در ورودي منزل دقايقي را گفت وگو مي کنند و به انتظار مي نشينند، چند دقيقه اي که مي گذرد برادر کوچک تر ناگهان چشمش به لوله فاضلاب منزل مي افتد که فاضلاب را از منزل به درون کانال خيابان انتقال مي دهد در کمال ناباوري مشاهده مي کند که آب با شدت از اين لوله جاري است.رو به برادر بزرگ تر مي کند و مي گويد اگر همسر و فرزندانت در منزل حضور ندارند، پس اين آب چرا جاري است؟! آن دو نگران مي شوند، لحظات سختي را سپري مي کنند. وقتي در ورودي را که از پشت بسته بود به زحمت باز مي کنند با ورود به داخل پذيرايي در جاي خود ميخکوب مي شوند، دختر بزرگ تر خانواده که ۱۳ سال بيشتر نداشت در دو متري در پذيرايي در داخل راهرو بي جان افتاده بود، دو برادر با نگراني و اندوه فراوان پا به داخل پذيرايي مي گذارند، صحنه تلخي است، دختر ۴ ساله خانواده نيز در وسط پذيرايي مانند خواهر بزرگ ترش بي جان افتاده بود، صداي شرشر آب از حمام به گوش مي رسد، هر چه همسرش را فرياد مي زند، جوابي نمي شنود، به سمت حمام مي رود در را مي گشايد، جسم بي جان همسرش را داخل حمام مي بيند و فضاي پر از گاز منوکسيدکربن که حمام را احاطه کرده است، هر دو برادر شوک زده اند، هيچ کس به فريادهاي شان پاسخ نمي دهد، دقايقي بعد ماموران اورژانس و آتش نشاني سر مي رسند، پيکرهاي مادر و ۲ دخترش معاينه و سپس اعلام مي شود هر ۳ نفر بر اثر گازگرفتگي جان باخته اند، گاز متصاعد شده از لوله آب گرمکن که در قسمت رختکن حمام نصب شده بود، علت اين فاجعه تلخ است و چند خانواده داغدار مي شوند. اين حادثه در يکي از روستاهاي تايباد در خراسان رضوي رخ داد.
همه ساله شاهد مرگ تاسف بار تعدادي از هموطنان بر اثر گازگرفتگي هستيم. اين گاز که به آن قاتل نامرئي هم مي گويند امسال با سرد شدن هوا تعداد زيادي از شهروندان را در نقاط مختلف کشور به کام مرگ برد و موجب خسارت جاني به تعدادي ديگر شد.
در بهمن ماه امسال طبق گزارش آتش نشاني و اورژانس، قاتل نامرئي بيش از هر سال ديگر در منازل شهروندان جولان داد. همچنين طبق گزارش پزشکي قانوني حدود ۷۰۰ نفر در ۱۰ ماه امسال جان خود را بر اثر گاز گرفتگي از دست دادند که نسبت به سال گذشته ۴۰درصد افزايش را نشان مي دهد. خبرگزاري مهر به نقل از پزشکي قانوني گزارش داد: در ۱۰ ماه امسال ۶۹۵ نفر بر اثر مسموميت با گاز منوکسيد کربن در کشور جان خود را از دست دادند که اين رقم در سال گذشته ۴۹۷ نفر بوده است. براساس اين گزارش از کل قربانيان حوادث گازگرفتگي امسال ۵۰۱ نفر مرد و۱۹۴ نفر زن بوده اند. بيشترين مورد مرگ ناشي از مسموميت با گاز منوکسيدکربن با ۱۴۵ نفر در آذرماه امسال و کمترين آن با ۱۲ نفر در شهريور ماه ثبت شده است.
علاوه بر اين استان هاي تهران با ۱۸۶، خراسان رضوي با ۶۸ و آذربايجان شرقي با ۵۸ مورد بيشترين تعداد قربانيان گازگرفتگي را داشتند و استان هاي خراسان جنوبي و کهگيلويه و بويراحمد هر کدام با يک مورد کمترين آمار مرگ ناشي از مسموميت با گاز منوکسيد کربن را به خود اختصاص داده اند. البته در استان هاي هرمزگان و بوشهر بر اثر گاز گرفتگي اتفاقي نيفتاده است.
گاز منوکسيد کربن به عنوان قاتل نامرئي حاصل سوختن ناقص سوخت هاي آلي شامل بنزين، زغال سنگ، نفت سفيد، چوب، گاز طبيعي، پلاستيک و... توليد مي شود. اين گاز رنگ، بو و مزه ندارد و در مدت زمان کوتاهي پس از انتشار باعث مرگ يا مسموميت افراد مي شود.
علايم و نشانه هاي گاز گرفتگي

دکتر محمدرضا مهري رئيس اورژانس ۱۱۵ دانشگاه علوم پزشکي مشهد در مورد علت مرگ افراد به وسيله گاز منوکسيد کربن به خراسان گفت: ميل ترکيبي گلبول هاي قرمز انسان با گاز منوکسيد کربن بسيار بيشتر از ميل ترکيبي آن با اکسيژن است به گونه اي که ميل ترکيبي گلبول هاي قرمز با منوکسيد کربن ۳0۰برابر بيشتر از ميل ترکيبي اين گلبول ها با اکسيژن است و همين موضوع باعث مي شود که اکسيژن به بافت هاي بدن و مهم ترين آن مغز نرسد و موجب مرگ سلول هاي مغزي فرد مصدوم و نهايتا مرگ او شود. وي در مورد علايم گاز گرفتگي در بدن فرد مصدوم گفت: تنگي نفس، کبودي دور لب ها و انگشتان دست و پا از مهم ترين علايم گاز گرفتگي مي باشد و در اين گونه مواقع فورا بايد در و پنجره هاي محل وقوع حادثه و يقه لباس فرد مصدوم را باز کرد تا اکسيژن هم داخل فضا شود و هم به فرد مصدوم برسد.
درمرحله بعد فوري بايد موضوع را به پزشک اورژانس اطلاع داد تا فرد مصدوم در اسرع وقت به بيمارستان انتقال يابد.
دکتر مهري افزود: گازگرفتگي اگر شديد باشد موجب مرگ افراد در ظرف مدت چند دقيقه مي شود حتي افرادي که از حادثه گازگرفتگي نجات مي يابند نيز در آينده ممکن است دچار عوارض و بيماري هايي شوند. وي از جمله عوارض مهم گاز گرفتگي براي فرد مصدوم را بسته به ميزان نرسيدن اکسيژن به بدن افراد، فلج اعضاي بدن، کاهش ضريب هوشي، کاهش ديد، اختلال در تکلم، مشکلات عصبي و رواني، اختلالات رفتاري ذکر و اضافه کرد: کودکان، زنان باردار و سالمندان جزو گروه هاي آسيب پذير و در معرض خطر بيشتري با منوکسيدکربن هستند و علايم مسموميت در آن ها شدت بيشتري دارد.
علت هاي گاز گرفتگي

اما حوادث گاز گرفتگي چرا رخ مي دهند؟ آتشپاد دوم حسن جعفري رئيس سازمان آتش نشاني مشهد به خراسان گفت: مهم ترين منابع توليد گاز منوکسيد کربن در منازل و ساختمان ها، وسايل گازسوز و گرمايشي بدون دودکش، نقص در دودکش ها و نشت گاز به محل مسکوني، استفاده از وسايل خوراک پزي براي توليد گرما، به کارگيري روشنايي گازي به مدت طولاني در فضاي بسته، ضعف در دودکش شومينه ها و روشن کردن اتومبيل ها در پارکينگ و فضاي بسته مي باشد که به منظور جلوگيري از حوادث تلخ گازگرفتگي شهروندان بايد برخي نکات و مسائل را رعايت کنند.
رئيس سازمان آتش نشاني مشهد در اين باره مي گويد: کنترل مسيرهاي دودکش ها قبل از راه اندازي بخاري و ساير وسايل گازسوز، نصب کلاهک مخصوص (کلاهکH) در پشت بام ها، استفاده از وسايل گرمايشي استاندارد در پيش گيري از حوادث گازگرفتگي بسيار موثر است.
وي توصيه کرد: شهروندان ضمن استفاده از وسايل گرمايشي استاندارد حتما براي بازديد، نصب و سرويس اين وسايل توسط متخصصان اقدام کنند و نيز شرايط تهويه را تسهيل کنند، باز گذاشتن دريچه هاي کولر يا يک پنجره کوچک راه حل مناسبي براي تهويه است و شهروندان نبايد به منظور جلوگيري از هدررفتن گرما تمام منافذ منزل و پنجره ها را مسدود کنند.
از بخاري هاي بدون دودکش در فضاهاي کمتر از ۶۰متر مکعب و در داخل اتاق خواب ها و حمام استفاده نکنند، در صورت استفاده از وسايل گرمازاي دودکش دار حتما دودکش ها را کاملا معاينه و بررسي کنند، دودکش هاي غيرثابت (غيرديواري) حتما کنترل شوند و اين دودکش ها بايد از مواد غيرقابل اشتعال و گالوانيزه باشد، اين قبيل دودکش ها در صورت امکان کوتاه و مستقيم باشد و قدرت مکش آن ها بايد هر چند وقت يک بار توسط سرويس کار ماهر بررسي شود، دوده دودکش ها و شومينه ها بايد گرفته شود. وي اضافه کرد که استفاده مشترک از يک دودکش بسيار خطرناک است و محل اتصالات لوله ها بايد با بست هاي مخصوص محکم شود، از کپسول هاي سفري (پيک نيکي) در فضاي داخلي ساختمان استفاده نشود در تبديل سوخت مايع به گاز شهري حتما از سرويس کار ماهر استفاده شود، هر وسيله گازسوز بايد داراي يک دودکش استاندارد مجزا و مجهز به کلاهک باشد، در هنگام ساخت و ساز بايد مراقب بود که مسير دودکش ها به وسيله مصالح ساختماني مسدود نشود، هرگز از دريچه هاي آيفوني به جاي دودکش استفاده نشود، رنگ شعله آتش در وسايل گرمازا بايد کاملا آبي باشد، هرگز دودکش و کلاهک آن در مجاورت ديوار همسايه يا جان پناه يا خرپشته قرار نگيرد، دقت و توجه به داغ بودن دودکش بهترين آزمايش سلامت دودکش است از نصب آب گرمکن در حمام و روشن کردن شعله هاي اجاق گاز در آشپزخانه براي گرم کردن منزل خودداري شود. انتهاي تمامي دودکش ها بايد حداقل يک متر از سطح بام و حداقل يک متر از ديوار جانبي فاصله داشته باشد و داراي کلاهک (H) باشد. از به کارگيري لوله هاي آکاردئوني آلومينيومي استفاده نشود لوله هاي خروجي بخاري داخل ظرف آب گذاشته نشود، آب گرمکن هاي ديواري گازي اگر به مدت طولاني روشن باشند، خطرساز مي شوند، در درون خانه به ويژه در محل خواب دستگاه هشداردهنده منوکسيد کربن نصب شود؛ بايد وسايل گازسوز تا جايي که امکان دارد به شير خودکار و ترموکوبل مجهز باشند.
رئيس سازمان آتش نشاني مشهد گفت: ارتفاع دودکش ها بايد به حدي باشد که مکش موردنظر را ايجاد کند، حداقل ارتفاع دودکش از خروجي کلاهک تعديل وسايل گازسوز تا انتهاي دودکش ۶متري باشد و براي پکيج ها و بخاري ها ارتفاع زياد دودکش مجاز نمي باشد، اگر ارتفاع دودکش يا قطر آن بيش از حد معمول افزايش يابد باعث سردشدن محصولات احتراق و کاهش دماي آن ها مي شود که سبب توليد گاز CO خواهد شد.
برداشتن لوله بخاري و قراردادن آجر در داخل لوله!

مهدي رضايي مدير حوزه 1 سازمان آتش نشاني مشهد هم که در بسياري از حوادث گازگرفتگي به عنوان مدير حوزه و کارشناس آتش نشاني حضور دارد از تجربيات و همچنين مشاهدات خود به خراسان چنين گفت: در برخي حوادث گازگرفتگي ديده شده است که شهروندان هواکش را نزديک لوله بخاري نصب مي کنند که اين اقدام بسيار نادرست است چرا که در موقع سردي هوا اين هواکش ها برعکس عمل مي کند و هواي سرد را به داخل مي کشد و چون هواي سرد سنگين تر از گاز CO است در منازلي که کلاهک H ندارند هواي سرد به درون لوله نفوذ مي کند و در اصطلاح به روي گاز CO مي نشيند و گاز CO را به داخل منزل مي فرستد و موجب گازگرفتگي و مسموميت مي شود.
وي افزود: در يک حادثه گازگرفتگي مشاهده شد که اعضاي خانواده به دليل اين که در مصرف گاز صرفه جويي کنند، دودکش هاي بخاري را برمي دارند و بخاري در داخل منزل بدون دودکش کار مي کند که اين اقدام غلط است و سبب ورود مستقيم گاز منوکسيد کربن به داخل خانه مي شود.
رضايي همچنين به حادثه گازگرفتگي ديگري در مشهد اشاره کرد که طي آن متاسفانه ۳عضو يک خانواده فوت کرده بودند، در بررسي ها مشخص شد آب گرمکن منزل اين خانواده دودکش نداشته و همين موضوع سبب متصاعدشدن گاز منوکسيدکربن در داخل منزل و مرگ ۳عضو خانواده شده است.
وي افزود: اعضاي اين خانواده مدت زيادي را با همين آب گرمکن بدون دودکش سر کرده بودند ولي اتفاقي هم رخ نداده بود ولي حادثه زماني به وقوع پيوست که هوا بسيار سرد شد و هواي سرد که سنگين است موجب پس فرستادن گاز CO که سبک تر است به داخل منزل شده بود، همچنين در منازلي که از کلاهک H در دودکش ها استفاده نمي کنند نيز چنين حوادثي رخ مي دهد زيرا هنگام سردي هوا و وزش باد هواي سرد به سرعت داخل لوله ها نفوذ مي کند و موجب ارسال گاز CO از لوله به داخل منزل مسکوني مي شود.
وي همچنين توصيه کرد که شهروندان دودکش هاي بخاري را به صورت صحيح نصب کنند و هيچ گاه از زانو به جاي کلاهک H استفاده نکنند.
مشاهدات خبرنگار نيز از ۲مورد حادثه گازگرفتگي حاکي از آن بود که در بهمن ماه سال جاري يک نگهبان مسن در خيابان توفيق مشهد که بر اثر گازگرفتگي جان باخته بود، علاوه بر بخاري، اجاق گاز خوراک پزي بزرگي را نيز در داخل اتاقک نگهباني روشن گذاشته و تمام منافذ اتاقک و پنجره ها را مسدود کرده بود.
همچنين در حادثه ديگري اعضاي يک خانواده با تصور نادرست جلوگيري از هدررفتن گرما و گرم ترشدن واحد مسکوني، داخل لوله بخاري منزل خود را آجر گذاشته بودند؛ با اين تصور غلط که داغ شدن آجرها موجب ايجاد گرماي بيشتر خواهد شد.
مقصران حوادث گازگرفتگي تحت تعقيب قضايي

در حوادث گازگرفتگي که بيشتر به علت سهل انگاري خانواده ها رخ مي دهد ممکن است افراد ديگري نيز مقصر باشند که در اين صورت مقام قضايي با اين افراد برخورد مي کند، در همين زمينه قاضي علي اکبر صفائيان (قاضي ويژه قتل عمد) در مشهد که در بسياري از حوادث گازگرفتگي به عنوان بازپرس حضور دارد به خراسان گفت: اگر در تحقيقات و بررسي هاي قضايي و کارشناسان مشخص شود که سازندگان، فروشندگان و مهندسان ناظر ساختمان در نصب وسايل گرمايشي و گازسوز قصوري کرده باشند، تحت تعقيب قضايي قرار مي گيرند و با آن ها برخورد قانوني مي شود. وي توصيه کرد که شهروندان هنگام خريد وسايل گرمايشي و گازسوز حتما از استانداردبودن اين وسايل اطمينان حاصل کنند.
وي گفت: در صورتي که کارخانه اي وسايل گرمايشي غيراستاندارد به بازار عرضه کند و اين وسايل موجب گازگرفتگي و مرگ شهروندان شود با کارخانه سازنده آن و همچنين عرضه کنندگان اين وسايل به ميزان قصورشان برخورد خواهد شد.
چکيده گزارش

گاز منوکسيد کربن که به آن قاتل نامرئي هم گفته مي شود امسال بيش از سال گذشته قرباني گرفت به گونه اي که در ۱۰ ماه امسال تعداد قربانيان گازگرفتگي نسبت به سال گذشته ۴۰درصد افزايش داشت. در سال جاري با توجه به سردي ناگهاني هوا شمار مرگ و ميرها بر اثر گازگرفتگي افزايش يافت که در اين ميان سهل انگاري و ناآگاهي شهروندان در استفاده از وسايل گرمايشي و همچنين رعايت نکردن اصول ايمني به دلايل مختلف، مهم ترين علت گازگرفتگي بود. از آن جايي که گاز منوکسيد کربن بي رنگ و بدون بو و مزه است و گلبول هاي قرمز خون ميل ترکيبي فراواني با اين گاز دارد به سرعت شهروندان را مسموم مي کند و يا جان آن ها را مي گيرد، حتي اگر گازگرفتگي موجب مرگ کسي نيز نشود عوارض جبران ناپذيري بر سلامت افراد تا آخر عمر خواهد داشت عوارضي مانند، اختلالات رواني و عصبي، کاهش ضريب هوشي و ديد، فلج اعضاي بدن و... با وجود اين اگر چه شهروندان استفاده کننده از وسايل گرمايشي و گازسوز مقصر اصلي در بروز اين گونه حوادث هستند اما مقام قضايي نيز در مورد حوادث گازگرفتگي بررسي همه جانبه مي کند و احيانا اگر توليدکننده، عرضه کننده وسايل گرمايشي و گازسوز و يا مهندسان ناظر ساختمان قصوري در اين باره انجام داده باشند آن ها را تحت تعقيب قرار مي دهد. در گزارش حاضر کارشناسان با اشاره به عمل گازگرفتگي در اين راستا توصيه هايي عملي به منظور جلوگيري از حوادث گازگرفتگي به شهروندان کرده اند.